KỶ NIỆM SINH NHẬT LẦN THỨ 53 CỦA ĐẠO DIỄN, NHÀ BIÊN KỊCH SATOSHI KON

0
33

Đạo diễn Satoshi Kon sinh ngày 12/10/1963 (mất ngày 24/8/2010) tại Sapporo, Nhật Bản. Ông là đạo diễn, đạo diễn hoạt họa, nhà biên kịch, mangaka nổi tiếng của điện ảnh Nhật Bản, và là một thành viên của Hiệp Hội những nhà sáng tạo Hoạt Họa Nhật Bản (JaniCA). Các bộ phim hoạt hình ông thực hiện cho hãng Madhouse như Perfect Blue(1997), Sennen Joyū (2001), Tokyo Godfathers (2003) và Papurika (2006) đều được đánh giá rất cao vì phong cách hiện thực pha lẫn ảo giác mới mẻ và khác biệt so với các bộ phim hoạt hình thông thường.

Ông đã dành một phần tuổi thơ của mình ở một thị trấn đánh cá nhỏ tại Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản. Do việc thuyên chuyển công việc của người cha, học tập của ông từ lớp bốn tiểu học lên lớp trung học năm thứ hai, cơ bản ở Sapporo. Satoshi Kon từng là bạn cùng lớp và bạn thân thiết của mangka Seihō Takizawa. Trong khi theo học ở trường cấp ba Hokkaido Kushiro Koryo, Kon đã khao khát trở thành một đạo diễn anime. Các tác phẩm Kon yêu thích là Space Battleship Yamato (1974), Heidi, Girl of the Alps (1974), Future Boy Conan (1978) và Mobile Suit Gundam (1979. Kon Satoshi đã tốt nghiệp khóa thiết kế đồ họa của trường Đại Học Nghệ thuật Musashino năm 1982. Trong khoảng thời gian đó, Kon Satoshi đã xem nhiều phim nước ngoài và phấn khởi hăng hái đọc khá nhiều sách của Tsutsui Yasutaka.

Trong khi còn ở Đại Học, Kon Satoshi đã thực hiện cho lần xuất hiện đầu tiên của mình với tư cách một mangka cùng manga ngắn Toriko (1984), giành được vị trí á quân tại Annual Tetsuya Chiba Awards lần thứ X, hỗ trợ bởi tạp chí Young Magazine (trực thuộc Kodansha).

Sau đó, ông đặt nền móng công việc như phụ tá của Otomo Katsuhiro. Otomo, đạo diễn của anime mang tính đột phá AKIRA, đã giúp đỡ Satoshi Kon trong việc làm quen với ngành công nghiệp anime đang trong giai đoạn phát triển mạnh của Nhật Bản. Sau khi tốt nghiệp đại học năm 1987, Kon Satoshi sáng tác một tập manga Kaikisen (1990) và viết kịch bản cho live-action World Apartment Horror của Otomo Katsuhiro. Năm 1991, Kon Satoshi làm việc như một họa sĩ hoạt họa và họa sĩ xếp đặt cho phim anime Roujin Z. Kon Satoshi cũng làm việc như một người giám sát cho Patlabor 2: The Movie của Mamoru Oshii xuyên suốt cùng với các phim anime khác

Năm 1993, Kon Satoshi viết và đồng sản xuất tập thứ năm của loạt OVA JoJo’s Bizarre Adventure. Năm 1997, Kon Satoshi đã bắt đầu làm việc trên tác phẩm đầu tiên Perfect Blue (パーフェクト・ブルー) – (dựa trên tiểu thuyết cùng tên của Yoshikazu Takeuchi), một bộ anime movie kinh dị – giả tưởng được đánh giá rất cao. Một cốt truyện hồi hộp xoay quanh một ngôi sao nhạc pop, nó là bộ phim đầu tiên của Kon Satoshi được sản xuất bởi Madhouse.

Theo sau Perfect Blue, Kon Satoshi cân nhắc chuyển thể tiểu thuyết Parika (1993) của Tsutsui Yasutaka trong phim tiếp theo của ông. Tuy nhiên, kế hoạch đó bị ngừng lại khi công ty phân phối cho Perfect Blue (Rex Entertainment) bị phá sản. Trùng khớp ngẫu nhiên, tác phẩm tiếp theo của Kon Satoshi cũng có đặc điểm kết hợp ảo giác và đời thực. Năm 2002, phim thứ hai của Kon Satoshi (Sennen Joyū, 千年女優’) phát hành công khai. Trung tâm bộ phim xoay quanh một nữ diễn viên đã về hưu – người rút lui bí ẩn từ sự theo dõi của cộng đồng lúc đang đỉnh cao của sự nghiệp. Có cùng ước lượng ngân sách như Perfect Blue (khoảng chừng 120,000,000 yen). Sennen Joyū bỏ vào đó mức độ cao hơn thành công về tính then chốt và tài chính, hơn người tiền nhiệm của nó và giành được nhiều giải thưởng. Kịch bản phim được viết bởi Murai Sadayuki, người sử dụng nối tiếp liền mạch giữa ảo giác và đời thực để tạo nên ” tính chất Trompe-l’œilt – sự đánh lừa thị giác của phim”. Sennen Joyū là phim đầu tiên của Kon Satoshi mô tả cùng Hirasawa Susumu, người Kon Satoshi hâm mộ một thời gian dài, với tư cách một nhà soạn nhạc.

Năm 2003, tác phẩm thứ ba của Satoshi Kon (Tokyo Godfathers, 東京ゴッドファーザーズ) được công bố, được đặc trưng bởi phong cách vẽ hiện thực và các đề tài táo bạo ít thấy ở các anime giải trí thông thường. Trung tâm phim nói về bộ ba của nhóm người vô gia cư ở Tokyo, người đã phát hiện ra một đứa trẻ vào đêm Giáng Sinh và tập hợp lại để tìm bố mẹ cho đứa bé. Tokyo Godfathers chi phí nhiều hơn hai phim trước đây của Satoshi Kon (với ngân sách ước chừng 300,000,000 yen) và trung tâm về chủ đề tình trạng vô gia cư và sự bỏ rơi, với một sự hài hước chạm nhẹ bên trong tác phẩm

Năm 2006, Paprika được công bố, sau khi được lên kế hoạch và cụ thể hoá trong nhiều năm. Trung tâm câu chuyện về một dạng mới của liệu pháp tâm lý bằng việc sử dụng phân tích giấc mơ để nghiên cứu tâm lý những người bệnh. Bộ phim cực kỳ thành công và giành được một số lượng các giải thưởng cho phim. Satoshi Kon tóm tắt phim với “Kihonteki na story igai wa subete kaeta” (基本的なストーリー以外は全て変えた?) – đại thể, “Tất cả mọi thứ nhưng câu chuyện cơ bản đã thay đổi”. Nhiều tương đồng trong các tác phẩm trước đây của Satoshi Kon, bộ phim tập trung vào sức mạnh tổng hợp của những giấc mơ và đời thực

Sau Paprika, Satoshi Kon hợp tác với Mamoru Oshii và Makoto Shinkai để tạo ra tác phẩm truyền hình NHK 2007 là Ani*Kuri15, nơi Satoshi Kon tạo ra phim ngắn Ohayō. Cùng năm đó, Satoshi Kon được giúp đỡ thành lập và phục vụ như một thành viên của Hiệp Hội những nhà sáng tạo Hoạt Họa Nhật Bản (JaniCA)

Các bộ phim của Satoshi Kon, được đặc trưng bởi phong cách vẽ hiện thực và các đề tài táo bạo ít thấy ở các anime giải trí thông thường, đó là cuộc sống của những người vô gia cư ở Tokyo (trong Tokyo Godfathers), những biến động của đất nước Nhật Bản trong thế kỉ 20 thông qua cuộc đời một ngôi sao điện ảnh ở cuối sự nghiệp (trong Sennen Joyū) hay áp lực của cuộc sống hiện đại với con người Nhật (trong Mōsō Dairinin). Năm 2006, Kon Satoshi hoàn thành Papurika (パプリカ), bộ phim đầu tiên của ông được công chiếu rộng rãi trên thế giới.

Tuy nhiên đang trong thời kỳ đỉnh cao của sự nghiệp, với bộ phim tiếp theo của ông, Dreaming Machine, năm 2010, Satoshi Kon được chẩn đoán ung thư tuyến tụy giai đoạn cuối cùng. Với nửa năm để sống, Satoshi Kon chọn dành phần còn lại của cuộc đời ông bên gia đình mình. Một thời gian ngắn trước cái chết của ông, Kon điềm tĩnh gửi một thông điệp cuối cùng, đã được tải lên blog của ông bởi gia đình khi ông qua đời. Như Satoshi Kon đã giải thích thông điệp, ông ấy lựa chọn không làm cho tin tức về bệnh tình tăng lên của mình công khai; một phần sự bối rối, lúng túng vào lúc gầy mòn, hốc hác và tàn phá mà cơ thể ông đã trở thành. Tin tức về cái chết của ông đã tạo nên một cú sốc lớn không chỉ đối với giới anime cùng người hâm mộ Nhật Bản mà còn tại nhiều nước khác.

Satoshi Kon qua đời vào ngày 24 tháng 8 năm 2010, ở tuổi 46. Sau cái chết của ông, Satoshi Kon đã được tuyên dương trong “Những lời tạm biệt trìu mến”, “những con người của năm 2010” của tạp chí TIME. Darren Aronofsky (đạo diễn của phim Black Swan) đã viết lời tán thưởng và tưởng nhớ tới đạo diễn Kon, những lời này được xuất bản trong Satoshi Kon’s Animation Works (今敏アニメ全仕事?), một cuốn sách hồi tưởng quá khứ tiếng Nhật về sự nghiệp làm phim hoạt hình của ông.

Khi được hỏi về sự quan tâm của ông trong các nhân vật nữ, Satoshi Kon đã phát biểu rằng các nhân vật nữ sẽ dễ dàng để viết bởi vì ông không có khả năng biết nhân vật trong hướng đi giống nhau như một nhân vật nam, và “có thể trình chiếu nỗi ám ảnh của tôi vào các nhân vật và mở rộng các khía cạnh tôi muốn mô tả”. Với một khung tham chiếu đến Tokyo Godfathers, Susan J. Napier ghi chú rằng chủ đề của diễn xuất là một trong những tương đồng rõ ràng trong tác phẩm của ông, bà thấy rằng khái niệm của male gaze (cái nhìn nam giới) là đề tài quan trọng hơn cho việc thảo luận. Napier cho thấy sự tiến triển cách dùng cái nhìn của Satoshi Kon từ khía cạnh hạn chế và tiêu cực của nó trong Magnetic Rose và Perfect Blue, đến một cái nhìn hợp tác ở Sennen Joyū trước khi đến một loại mới của cái nhìn ở Tokyo Godfathers nơi mà sự ồn ào trong sự không chắc chắn và ảo tưởng.

(Theo Wikipedia)